Creative Commons Lisansı nedir, ne işe yarar?

Creative Commons LicenceBir çok blogda, web sayfasında garip garip simgelerle “bu sitede yer alan içeriklerin bazı hakları saklıdır” şeklinde ifadeler kullanılmaya başlandığı dikkatinizi çekmiş olabilir. Bu akımın öncüleri, bilinen All Rights Reserved (Tüm Hakları Saklıdır) ifadesine karşı çıkan, daha paylaşımcı fakat yine de fikir/emek haklarına saygı gösterilmesi gerektiğini ifade eden Some Rights Reserved (Bazı Hakları Saklıdır) düşüncesini, uzun zamandır kullanılan ve çoğunlukla kabul görmüş bir ifade olan GNU‘dan (General Public LicenceGenel Kamu Lisansı bkz. “bu içerik beleştir” demenin bir başka yolu) feyz alarak hayata geçirmişlerdir.

Bu akımda hedeflenen ana düşünce “insanlar üretilen içeriği özgürce paylaşsın, telif hakkı olayına takılmasın ama yine de içeriği üreten kişinin haklarına saygı gösterilsin, saygı göstermeyenler yasal yollarla cezalandırılsın” gibi bir cümleyle özetlenebilir. Bu düşüncenin benzerlerini Google’a “çiçek atan tanklar, dünya barışı, ütopya” gibi arama terimleri girerek de rahatlıkla görebilirsiniz (ayrıca bkz. Zeitgeist – Venüs Projesi / Olmayacak iş)

Creative Commons Lisansı ne işe yarar?
Hiç bir işe yaramaz. Yani en azından içerisinde bulunduğumuz zaman dilimi itibariyle ülkemizde hiç bir işe yaramadığını rahatlıkla söyleyebiliriz, şu an bilinen herhangi bir yasal bağlayıcılığı olmadığı gibi dünya üzerinde bu lisans aracılığıyla hukuki yollara başvurup sonuca ulaşan kimselerin sayısı da bir elin parmaklarından fazla değildir. Bununla birlikte bu lisans biçimi 40 küsür ülkede kabul görmüş olmasına ve bu ülkelerde Creative Commons idari işlerini yürüten çeşitli merkezler bulunmasına rağmen Türkiye şimdilik bu ülkeler arasında yer almamaktadır. Şu an için ortalıkta bu olayın ön çalışmalarını Türkiye’de Bilgi Üniversitesi’nin yürüttüğü/yürütmeye başladığı gibi bir söylenti dolaşsa da henüz kaydadeğer somut bir eylem yoktur.

Türkiye’de bloglar/siteler neden Creative Commons Lisansı amblemlerini kullanırlar?
Cevabı basit: şekil olsun diye. Creative Commons sitesi “bana beleş lisans ver” bölümüne tıkladığınızda size sitenizde çok şık durabilecek amblemler veriyor. Türk kullanıcılar tarafından henüz tam anlamıyla kavranamamış olan bu amblemler kullanılan siteye az da olsa ciddiyet havası katıyor ve olaydan haberi olmayan “arakcı” kesimin bu vesileyle az da olsa önüne geçilmesi planlanıyor, işin özü caydırıcılık diyebiliriz. Bir başka deyişle sitesinde bu lisans ve türevlerini kullanan bir fikir sahibi Türkiye’de hukuksal yollara başvurarak “şu şu kişi benim içeriğimi çaldı, değiştirerek yayınladı, kaynak göstermedi, osya benim sitemdeki içerikler Creative Commons koruması altında!” dediğinde yetkili merciiden muhtemelen “Kreatif ney lisansı?” gibi bir yanıt alacaktır, yukarıda da bahsettiğimiz gibi Creative Commons zımbırtısı ülkemizde hukuksal açıdan henüz tanınmamaktadır.

Peki içeriğimizi/fikrimizi/emeğimizi telif hakkı olaylarına girmeden nasıl koruyacağız?
Emin olun sitenize bir Kullanım Sözleşmesi ekleyerek ve bu sözleşmede sitenize giren her kullanıcının içerik ile ilgili sözleşme maddelerini kabul ettiğini belirten bir ifade kullanarak çok daha mantıklı bir iş yapmış olursunuz. Belirttiğiniz sözleşme şartlarının ihlali halinde başvuracağınız yasal merciiler sözleşme şartlarınızı Creative Commons Lisansı’ndan daha fazla ciddiye alacaklardır. (Örnek site kullanım sözleşmesi örneklerine Google aracılığıyla ulaşabilirsiniz.)

Facebook Yorumları

5 Yorum

  1. Bilhos

    Bende sizlerle aynı fikri paylaşıyorum. “… sitesini ziyaret eden bu şartları kabul etmiş sayılır” şerhi ile biten bir kullanım sözleşmesi yapmak çok daha mantıklı bir metot olarak görünüyor.

    Yazınızı beğendim, iyi çalışmalar dilerim.

  2. Nermin Ay

    Arkadaşın dediği gibi Youtube’de sayfalarca yazı okuya okuya aklı karışıyor insanın. Bu yazınızda gayet basit bir dille özetle ne olduğunu çok iyi anlatmışsınız. Teşekkürler 🙂

Uyarı: Yorumlarda link kullanmayınız. Link içeren yorumlar otomatik olarak spam kabul edilmektedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir